Powiat Iławski

Gmina Iława

Szymbark

Najbogatsza w zabytki wieś powiatu iławskiego, położona 10 km od Iławy nad jeziorem Szymbarskim. Znajdują się w niej otoczone starymi drzewami ruiny drugiego, po Malborku, największego zamku gotyckiego.

Frednowy, Ząbrowo

Na szczególną uwagę zasługuje zbudowany w 1768 roku barokowy kościół we Frednowych oraz wczesnobarokowy, wybudowany na wzgórzu w pobliżu rzeki Osy, kościół w Ząbrowie.

Laseczno, Ławice, Rudzienice

Wśród okazałych zabytków regionu wyróżniają się również XIV-wieczna wieś Laseczno oraz Ławice, wieś noblisty Emila von Behring z Izbą Pamięci. Uroku całemu regionowi dodaje również niezwykle stara wieś Rudzienice z wybudowanym w XIX wieku kościołem.

Gmina Kisielice

Łęgowo

Warto zobaczyć tu wybudowany na początku XVII wieku kościół z bogatym i wysokiej klasy wyposażeniem. Na szczególną uwagę zasługuje umieszczona w ołtarzu kopia XVII-wiecznego „Sądu Ostatecznego”.

Goryń, Trupel, Limża, Ogrodzieniec

Wśród interesujących zabytków regionu przyciągają także stojący w centrum wsi kościół w Goryniu, cmentarz rodowy ze starymi lipowymi i dębowymi alejami w miejscowości Trupel oraz ruiny XIX wiecznego dworu w Limży i pałacu Paula von Hindenburga w Ogrodzieńcu.

Gmina Lubawa

Rożental

Jedną z większych atrakcji Ziemi Lubawskiej jest położony na niewielkim wzgórzu kościół p.w. św. Wawrzyńca. Drewniana konstrukcja pochodzi z roku 1761 i jest prawdziwą ozdobą tutejszych terenów.

Byszwałd, Sampława, Kazanice, Prątnica

Na szczególną uwagę zasługują XV-wieczny, gotycki kościół, jego XVIII-wieczna dzwonnica, gotycki dzwon, chaty wiejskie z połowy XIX wieku i dwie murowane kapliczki przydrożne z początku XX wieku. Warto również odwiedzić XIV-wieczne kościoły gotyckie w Sampławie, Kazanicach i Prątnicy.

Mortęgi, Złotowo

Swoim urokiem zachwycają również Mortęgi z XIX-wiecznym pałacem oraz Złotowo z wybudowanym w 1725 roku, drewnianym kościołem p.w. św. Barbary.

Grabowo

W trakcie wypraw po Ziemi Lubawskiej nie można pominąć Grabowa z ruinami klasycystycznego pałacyku oraz zaprojektowanego w rzadko stosowanym stylu XIX-wiecznego kościoła p.w. Wniebowstąpienia Najświętszej Marii Panny z zabytkową dzwonnicą, ogrodzeniem, plebanią oraz przydrożną kaplicą.

Gmina Susz

Kamieniec

Prawdziwa perła dawnych Prus Wschodnich - majątek ziemski szlachty pruskiej, położony 7 km od Susza. Budowę zespołu pałacowego z bramami wjazdowymi i parkiem zakończono w roku 1720. Zbudowany w stylu francuskiego baroku obiekt z racji uroku, przepychu i bogatego wystroju wnętrz oraz wspaniałych ogrodów i parków nazywany był przez lata wschodniopruskim Wersalem. Do historii przeszedł pobyt w rezydencji Finckensteinów Napoleona Bonaparte. Wśród gości kamienieckiego pałacu znaleźli się również bratanek króla Polski, książę Józef Poniatowski oraz Adolf Hitler. Poza ruiną wspaniałego pałacu wśród XVIII-wiecznych zabytków dzisiejszego Kamieńca należy wymienić: kościół klasycystyczny, barokowe oficyny i stajnie oraz spichrze i kuźnie.

Bałoszyce

Znajduje się tu wspaniały pałac, przebudowany według projektu architekta Luisa Runge na wzór pałacu Babelsberg. Pochodząca z XVIII wieku budowla otoczona została rozległym parkiem. Pałac został zniszczony po 1945 roku. Obecny neogotycki kształt zawdzięcza kompleksowej przebudowie, po której pełni funkcje reprezentacyjnego hotelu.

Januszewo

Położona 12 km od Susza, niezwykle urokliwa wieś z równie interesującymi ruinami wielokrotnie przebudowywanego, owianego licznymi tajemnicami, XVII-wiecznego pałacu.

Gmina Zalewo

Boreczno, Dobrzyki

Uwagę przykuwa otoczony murem, XIV-wieczny, gotycki kościół z niezwykle bogatym wyposażeniem. W Dobrzykach znajduje się zbudowany jeszcze we wczesnogotyckim stylu kościół. Budowla posiada gotycki portal i bardzo cenny XV-wieczny krucyfiks.

Gubławki, Jaśkowo, Bądki, Pozorty

Koniecznie trzeba odwiedzić znajdujący się w położonych u wód Jezioraka dwór Finckensteinów w Gubławkach, położony w pięknym starym parku pałac barokowy, XVIII-wieczny kościół z bogatym wyposażeniem, zachwycającymi witrażami i XIX-wieczne chaty fornali w Jaśkowie oraz pałace w Bądkach i Pozortach.

Karnity

Jedną z większych atrakcji regionu jest ukończony w 1856 roku neogotycki pałac dworski, będący przed laty siedzibą rodową rodziny von Albedyll, a od wieku XX rodu Günherów. Budowla położona jest w otoczeniu malowniczych lasów nad jeziorem Kocioł. Obecnie w gminie Miłomłyn.

Powiat Ostródzki

Gmina Ostróda

Stare Jabłonki, Bałcyny

Znajduje się tu znana na cały region letnia rezydencja pruskiego przemysłowca Andersa – obecnie popularny Hotel Anders w Starych Jabłonkach. Koniecznie trzeba również odwiedzić dwór klasycystyczny z drugiej połowy XIX w. w Bałcynach.

Grabino, Grabinek, Klonowo i Kraplewo, Lichtajny i Lubajny, Glaznoty

Koniecznie trzeba odwiedzić XIX-wieczne dwory w Grabinie, Grabinku, pałac w Klonowie i Kraplewie. Okolicę rozsławiają również klasycystyczny dwór w Lubajnach i XIX-wieczny dwór w Lichtajnach. Turystów przyciągają również ewangelickie kościoły w Kraplewie i Glaznotach.

Pancerzyn, Szyldak, Wyżnice, Pancerzyn, Ryn

Na szczególną uwagę zasługuje dwór z zabytkowym parkiem z drugiej połowy XIX wieku w Pancerzynie, dwór w Rynie, dwór i park krajobrazowy w Szyldaku i Wyżnicach.

Gmina Morąg

Wenecja, Bożęcin, Słonecznik

Wśród okazałych zabytków regionu wyróżniają się dwór z parkiem, kuźnią i kaplicą z drugiej połowy XIX wieku w Wenecji, klasycystyczny dwór w Bożęcinie i zabytkowy kościół z dzwonnicą w Słoneczniku.

Ponary, Boguchwały

Podczas wizyty na Mazurach Zachodnich trzeba koniecznie zajrzeć do zespołu pałacowo-parkowego w Ponarach i kościoła pod wezwaniem św. Barbary w Boguchwałach.

Gmina Dąbrówno

Gardyny, Leszcz, Marwałd, Jankowice, Samin

W Gardynach, Leszczu i Marwałdzie znajdują się okazałe kościoły, jednak będąc w tej okolicy nie sposób pominąć dwóru w Jankowicach i Leszczu oraz pochodzącego z końca XIX wieku dworu w Saminie.

Gmina Grunwald

Swoim urokiem zachwycają dwór z drugiej połowy XIX wieku obecnie gminny ośrodek kultury w Gierzwałdzie, zespół folwarczny i dwór z parkiem z końca XIX wieku w Grunwaldzie, ruiny dworu z 1900 roku w Kiersztanowie, dwór, w części parterowej z pierwszej połowy XIX wieku, piętro z poddaszem z początku XX wirku w Kitnowie, pałac z parkiem w Pacółtowie, rozbudowany w połowie XIX wieku na bazie dworu z 1794 roku w stylu neobarokowym, pałac z parkiem z początku XX wieku w Rychnowie - obecnie budynek klasztorny, dwór z przełomu XIX i XX wieku w Stębarku, pałac z parkiem z 1891 roku w Tymawie, XVII-wieczny kościół pod wezwaniem Świętej Trójcy w Stębarku, XVIII-wieczny kościół p.w. NMP w Dylewie, cmentarz ewangelicki w Dylewie, kościół metodystyczny w Gierzwałdzie, pomnik na polu bitwy i pozostałości kaplicy w Grunwaldzie, kościół ewangelicki w Pacółtowie, XVII -wieczny kościół z dzwonnicą w Rychnowie.

Gmina Łukta

Okolicę rozsławiają XIX-wieczne kościoły w Łukcie i we Floczakach oraz młyn w Mostkowie.

Gmina Małdyty

Znajdują się tu kościół pod wezwaniem Chrystusa Króla z dzwonnicą w Jarnołtowie, dwór z drugiej połowy XIX wieku w Klonowym Dworze, pałac z parkiem z 1857 roku w Budwitach, pałac rodziny Domhardów z końca XVIII wieku w Dobrocinie, dwór z przełomu XIX i XX wieku w Zajezierzu, pałac wraz zabudowaniami folwarcznymi z początku XIX wieku w Plękitach, dwór z 1870 r. w Drynkach, kościoły w Sambrodzie, Szymonowie, Wilamowie i Zajezierzu z przełomu XIX i XX wieku.

Gmina Miłakowo

W trakcie wypraw po Mazurach Zachodnich nie można pominąć ruin dworu z lat dwudziestych XX wieku w Warnach, dworu z początku XX wieku w Miejskim Dworze, dworu z XVII wieku w Rożnowie, dworu z drugiej połowy XIX wieku w Stolnie, dworu z drugiej połowy XIX wieku w Głodówku, dworu z drugiej połowy XVIII wieku w Książniku, pałacu w Ponarach nad jeziorem Narie, dworu „Bieniasze” i pałacu „Wojciechy”.

Powiat Elbląski

Gmina Pasłęk

Drulity

Na szczególną uwagę zasługuje zespół dworsko-parkowy z przełomu XVIII i XIX w., przebudowany w XX wieku w stylu neobarokowym, w odległości 16 km na południowy zachód od Pasłęka nieopodal pochylni Buczyniec oraz zespół folwarczny Stadniny Koni Rzeczna, XVIII-wieczny pałac, z zabudowaniami folwarcznymi.