Browary DEUTSCH EYLAU (Westpreussen):
Brauerei F. Boettcher, 1870 - 1895
Brauerei Eppinger 1870 - 1888
Brauerei Loesekraut - 1897
Brauerei Louis Döhring - 1898
Ostdeutsches Brauhaus, GmbH (g: 1876) 1900 - 1914
Brauerei Erich Boldt 1912 - 1914
Brauerei Bergschloss C. Tolcksdorff - 1924
Brauerei Hermann Bazmüller - 1930
Ostdeutsches Brauhaus, Inh. Otto Grosse - 1945

 

 

 

 

 

Historia iławskiej kolei sięga roku 1872 i ściśle wiąże się z otwarciem tzw. magistrali toruńsko - wystruckiej. Uzyskanie połączeń kolejowych z miastami Prus i Pomorza - Toruniem, Ostródą, Olsztynem i Wystrucią wydobyło Iławę z hamującej rozwój izolacji komunikacyjnej. Proces ten znacznie przyspieszyło uruchomienie w 1876 roku kolei malborsko - mławskiej. Pozycja komunikacyjna miasta ulegała jednak dalszemu wzmocnieniu. W 1877 roku oddano do eksloatacji odcinek z Iławy do Montowa, a w roku 1902 do Brodnicy.
Z uruchomieniem wyżej wymienionych linii kolejowych wiązało się także oddanie do użytku dwóch budynków, mających duże znaczenie dla rozwoju urbanistycznego miasta: wybudowanego już w 1872 roku w odległości dwu kilometrów na południowy wschód od starego miasta dworca Iława Główna i dworca Iława-Miasto, wybudowanego w 1876 roku w rejonie ul. Biskupskiej i Stacyjnej, na południe od jeziora Jeziorak.
Jak ważną rolę komunikacyjną odgrywało miasto, świadczą dane z roku 1932. Z iławskiego dworca odjeżdżały cztery pociągi do Berlina, dziewięć do Olsztyna, osiem do Malborka i po jednym do Warszawy i Wrocławia. Warto zwrócić uwagę na oryginalne bilety z tego okresu, będące jedną z najciekawszych pamiątek związanych z kolejnictwem.
Powojenna historia iławskiego kolejnictwa rozpoczyna się już w kwietniu 1945 roku, gdy do Iławy przybywają pierwsi kolejarze: Feliks Cieszyński - zawiadowca stacji kolejowej, kierownik biura wagonowego Józef Trykacz, jego pomocnik Antoni Ostrowski oraz naczelnik parowozowni Stefan Sadura. Jeszcze do września 1945 roku radzieckim komendantem dworca w Iławie pozostawał mjr Sacharow. Mimo obsadzeniu dworca polską obsługą, już w październiku 1946 roku doszło do starć między milicją a podziemnym oddziałem zbrojnym. 31 października 1946 roku grupa "Cichego" (Ruch Oporu Armii Krajowej) napadła na stację PKP, rozbrajając straż kolejową i 5 oficerów LWP. 

 

 

Łańcuch Burmistrza

 

W 1905 roku na ręce burmistrza Iławy, Grzywacza, złożono wykonany ze srebra łańcuch - najwyższe insygnium władzy w mieście. Wydarzenie to miało miejsce w szczególnym dniu - w kulminacyjnym dniu obchodów 600-lecia Iławy. Już 40 lat później ozdobny łańcuch trafił w ręce nowych właścicieli, pragnących zemsty dzikich oddziałów Armii Czerwonej. Po zakończeniu wojny jeden z mieszkańców miasteczka Łapy (byłe woj. białostockie) ujrzał wymachującego łańcuchem żołnierza, od którego udało się odkupić trofeum za butelkę samogonu. Nowy właściciel łańcucha umieścił go w miejscowym kościele, gdzie znajdował się aż do roku 1995, kiedy to powrócił do Iławy. Podczas mszy z okazji 690-lecia miasta biskup elbląski Andrzej Śliwiński przekazał ówczesnemu burmistrzowi Iławy, Adamowi Żylińskiemu, zabytkowy łańcuch.

 

 Głównym elementem jest duża tarcza herbowa z wizerunkiem Matki Bożej z Dzieciątkiem

 

 Sam łańcuch jest dość pokaźnych rozmiarów

 

 Na odwrocie tarczy głównej znajduje się inskrypcja w języku niemieckim mówiąca, kto był fundatorem oraz za co i z jakiej okazji podarowano insygnium burmistrzowi miasta. Na odwrocie ogniw łańcucha wygrawerowane są nazwiska fundatorów: właściciela Ogrodzieńca, Gałdowa, Limży, Obrzynowa, Stańkowa, Szymbarka, Kamieńca, Ulnowa, Januszewa, Bałoszyc, Pławt i Trumiejek.

 

 

Przygraniczne położenie Iławy sprawiło, że wybudowano w mieście aż cztery kompleksy wojskowe. Stacjonowało w nich w okresie międzywojennym ponad 1000 żołnierzy. Liczba ta nie pozostała więc bez echa i miała wielki wpływ nie tylko na rodzaj pocztówek, jakie wysyłane były z Iławy, ale również na liczbę pamiątek - głównie dokumentów, ale również i zdjęć.

 

Kompleksy wojskowe:
1. Koszary V regimentu kirasjerów nad brzegiem Małego Jezioraka. Obecnie mieści się tam Zespół Szkół Zawodowych im. Konstytucji 3 Maja.
2. Koszary artyleryjskie Hindenburga przy dzisiejszej ulicy Kościuszki. W 1954 roku w budynkach rozpoczęły swoją produkcję późniejsze Iławskie Zakłady Naprawd Samochodów.
3. Koszary artyleryjskie przy ulicy 1 Maja. Po wojnie utworzono tam Zakład Karny.
4. Yorkkaserne - koszary przy ówczesnej Yorkstrasse. W okresie międzywojennym stacjonowała tam 6 kompania 2 batalionu 3 pułku piechoty. W czasie II wojny światowej znajdowała się szkoła artylerii przeciwlotniczej Marynarki Wojennej. Obecnie mieści się tam szpital. 

 

Orkiestra reprezentacyjna iławskiego regimentu. Zdjęcie z roku 1919. 

 

Dokument urzędowy, wystawiony przez Urząd Miasta na nazwisko Otto Gilgenast, urodzonego 14 marca 1900

 

Pięciosobowa obsługa ciężkiego karabinu maszynowego

 

 

 

Historia wprowadzenia monet miejskich w Iławie ścisłe związana jest z I wojną światową. Zbiorowe przerażenie ogólnoświatowym konfliktem spowodowało, że monety obiegowe ze złota, srebra, a nawet niklu i miedzi znikły z obrotu wewnętrznego. Ludność zaczęła gromadzić środki płatnicze, a ich brak coraz dotkliwiej odczuwano w handlu i życiu codziennym. Dlatego 09 XII 1915 roku rząd pruski wydał zarządzenie, w którym zalecił miastom i firmom handlowym przejście do własnych monet zdawkowych, do czasu wybicia wystarczającej ilości monet krajowych. Idąc śladem innych miast, iławski magistrat zamówił w firmie Chr. Lauer w Norymberdze monety miejskie, których w latach 1916-1920 wybito aż 151 793 szt., kosztem 11.507 marek wg poniższego zestawienia: 1. 50 fen. z roku 1916/17 bite w cynku, ośmiokątne, średnicy 24,5 mm, nakład 8205 szt.; 2. 50 fen. z roku 1916/17 bite w żelazie, średnicy 24,5 mm, nakład 5175 szt.; 3. 10 fen. z roku 1917 bite w cynku, średnicy 20 mm, nakład 10.440 szt.; 4. 10 fen. z roku 1918 bite w żelazie, średnicy 19,5 mm, nakład 10.600 szt.; 5. 50 fen z roku 1918 bite w żelazie, średnicy 24 mm, nakład 5450 szt.; 6. 10 fen. z roku 1920 bite w żelazie, średnicy 20 mm, w dwóch typach: a) z podwójną obwódką wokół herbu b) z pojedynczą obwódką wokół herbu, nakład łączny 101.500 szt.; 7. 50 fen. z roku 1920 bite w żelazie, średnicy 24,2 min, nakład 10.423 szt.; Z dniem 22 V 1922 r. magistrat zarządził wycofanie tych monet z obiegu, nie dało to jednak dużych rezultatów, bowiem do kasy miejskiej wróciło zaledwie 681 marek, zamiast 26 860 marek. Większa część monet została zatrzymana na pamiątkę przez mieszkańców i stanowi dziś rarytas kolekcjonerski. 

 

 

 

Wszystkie pisma, wysyłane przez iławski magistrat, opatrzone były naklejką z wytłoczonym herbem miasta

 

Koperta listu poleconego ze stemplem poczty iławskiej i znaczkiem plebiscytowym. List został nadany 4 kwietnia 1920 roku

 

 

Mapy są wspaniałym źródłem informacji. Nie tylko te współczesne, z których dowiadujemy się jak i którędy jechać, ale także te sprzed wielu lat, które zadziwiają nie tylko wyglądem, ale przede wszystkim swoją różnorodnością i wielością informacji. Z map pochodzących jeszcze sprzed 1945 roku dowiemy się więc wiele o przedwojennej zabudowie Iławy i okolicznych miast, o umiejscowieniu kapliczek, karczm, młynów i wiatraków. Z tych późniejszych dowiemy się, którędy biegła linia okopów, czy współczesne drogi pokrywają się z tymi starszymi oraz - co jest jedną z ciekawszych rzeczy - jakie nazwy nosiły okoliczne miasta, wsie, jeziora oraz rzeki przed wojną.